Trafik kazası sonrası tazminat sürecinde birçok kişi, dosya kapandığında her şeyin doğru hesaplandığını sanır; oysa sigorta şirketleri kimi kalemlerde sistematik eksik ödeme yaparak maliyeti düşürmeye çalışabilir. Değer kaybı, araç mahrumiyet bedeli, onarımda parça seçimi, pert rayiç bedeli, maluliyet ve tedavi giderleri gibi başlıklarda yapılan kesintiler çoğu zaman rapor detaylarına gizlenir. Bu yazıda, hangi dosya türlerinde bu riskin arttığını ve hakkınızı korumak için nelere bakmanız gerektiğini ele alacağız.
Sigorta Şirketleri Neden Eksik Ödeme Yapmaya Yönelir?
Sigorta şirketleri bazen dosya maliyetini düşürmek ve nakit çıkışını kontrol etmek için eksik ödeme eğilimi gösterir. Özellikle standartlaşmış süreçler ve hızlı kapanış hedefleri devreye girince, hak edilen kalemler “yorum farkı” adı altında daraltılabilir. Bununla birlikte, doğru belge ve hesaplama ile eksik ödeme çoğu zaman tespit edilebilir.
En sık kullanılan mekanizmalar
- Kalem düşürme: İşçilik, parça, boya, değer kaybı gibi kalemlerde kırpma yapar.
- Emsal seçimiyle oynama: Rayiç ve piyasa karşılaştırmalarında daha düşük örnekleri öne çıkarır.
- Kapsam daraltma: “Bu kalem poliçe dışı” ya da “illiyet yok” diyerek talebi sınırlar.
- Amortisman/eskime uygulaması: Uygun olmayan oranlarla bedeli aşağı çeker.
- Belge eksikliği bahanesi: Evrak listelerini uzatır, ödemeyi azaltır veya geciktirir.
Yaklaşımlar karşılaştırması
| Başlık | Sigortacının yaklaşımı | Hak sahibinin hedefi |
|---|---|---|
| Hasar kalemleri | Minimum kalem | Tüm kalemlerin tam yazımı |
| Emsal/bedel | Düşük emsal | Piyasaya uygun değer |
| Süreç | Hızlı kapanış | Doğru hesap ve itiraz |
Sonuç olarak, eksik ödeme çoğunlukla “hesap yöntemi” tartışması gibi görünse de, aktif takip ve net dokümantasyonla dengelenebilir.
Maddi Hasarlı Trafik Kazalarında Değer Kaybı Dosyaları
Maddi hasarlı kazalarda değer kaybı, araç onarılsa bile ikinci el piyasasında oluşan düşüşü ifade eder. Ancak sigorta şirketleri, bu dosyalarda eksik ödeme yapmaya sık yönelir; çünkü değer kaybı hesabı yorum payı yüksek bir kalemdir.
Eksik ödemenin tipik nedenleri
Buna rağmen doğru dosya hazırlığıyla farkı netleştirebilirsiniz:
- Hasar bölgesi ve şiddetini düşük gösterme: Kaporta/şasi etkisini “basit hasar” gibi yazma.
- Kilometre ve araç yaşı üzerinden aşırı kırpma: Piyasa gerçeğini dikkate almadan indirime gitme.
- Emsal seçimiyle oynamak: Daha düşük fiyatlı ilan/emsal araçları baz alma.
- Eksper raporunda kapsam daraltma: Daha önceki hasarları gerekçe gösterip yeni hasarı küçültme.
Doğru yaklaşım: hızlı kontrol listesi
Ayrıca şu belgeler, eksik ödeme riskini azaltır:
- Onarım faturaları ve parça listesi
- Fotoğraflar (hasar öncesi/sonrası)
- Eksper raporu ve servis tespitleri
- Piyasa emsal çıktıları (benzer donanım, km, yıl)
Karşılaştırma tablosu
| Kalem | Sigortanın sık yaklaşımı | Hak sahibi için doğru kontrol |
|---|---|---|
| Hasar niteliği | “Kozmetik” vurgusu | Değişen/onarım gören parçayı netleştir |
| Emsal araç | Düşük emsal seçimi | Aynı paket, km, yıl emsali topla |
| Hesap | Genelleme | Parça-bölge bazlı gerekçeli hesap iste |
Sonuç olarak, değer kaybında eksik ödeme çoğunlukla emsal ve hasar analizinden doğar; siz de belgelerle bu alanları hedefleyerek farkı büyütebilirsiniz.
Araç Mahrumiyet Bedeli (Kullanım Kaybı) Talepleri
Araç serviste kaldığı günlerde yaşadığınız ulaşım ihtiyacı, araç mahrumiyet bedeli talebinin temelini oluşturur. Ancak sigorta şirketleri bu kalemde eksik ödeme yapmaya sık yönelir. Çünkü kullanım kaybını “zorunlu değil” gibi göstererek tutarı düşürmeye çalışırlar.
Eksik ödeme en çok nasıl yapılır?
- Servis süresini kısaltma: Parça bekleme ve onarım planlamasını dikkate almaz.
- Günlük bedeli düşük belirleme: Emsal araç kiralama ücretlerini görmezden gelir.
- Muadil araç sınıfını düşürme: Aracınızı bir alt segmentten hesaplar.
- “Kiralama faturası yok” itirazı: Oysa kullanım kaybı, her zaman fiili kiralama şartına bağlı değildir.
Hızlı kontrol listesi
- Onarım/servis giriş-çıkış tarihleri net mi?
- Parça bekleme yazışmaları ve iş emri mevcut mu?
- Emsal kira bedelleri aynı segmentte mi?
Tipik hesaplama yaklaşımı (karşılaştırma)
| Unsur | Adil yaklaşım | Eksik ödeme yaklaşımı |
|---|---|---|
| Süre | Serviste kalınan gerçek gün | “Makul” diyerek daha az gün |
| Günlük bedel | Aynı segment emsal kira | Düşük segment/ortalama bedel |
| Dayanak | Servis kayıtları + piyasa emsali | Eksik belgeyle varsayım |
Sonuç olarak, araç mahrumiyet bedelinde eksik ödeme riskini azaltmak için süre ve emsal bedeli belgelerle somutlaştırın; böylece pazarlık gücünüz artar.
Onarım Bedelinde Orijinal Parça–Eşdeğer Parça Tartışmaları
Onarım dosyalarında en sık eksik ödeme sebeplerinden biri, sigorta şirketinin orijinal parça yerine eşdeğer parça bedeli üzerinden hesap yapmasıdır. Üstelik bu yaklaşım, özellikle yeni ve yüksek segment araçlarda farkı büyütür. Ancak siz, hasarın niteliğine ve aracın durumuna göre daha doğru bir bedel talep edebilirsiniz.
Aşağıdaki unsurlar tartışmayı belirler:
- Aracın yaşı ve kilometresi: Yeni araçlarda orijinal parça beklentisi güçlenir.
- Hasarın güvenlik kritik olup olmaması: Far, airbag sensörü, şasi bağlantıları gibi kalemlerde kalite farkı önem taşır.
- Servis seçimi: Yetkili servis çoğu zaman orijinal parça fiyatı çıkarır; sigorta ise eşdeğer kırpması yapabilir.
- Fatura ve teklif uyumsuzluğu: Servis faturası ile eksper raporu farklıysa eksik ödeme riski artar.
| Kriter | Orijinal Parça | Eşdeğer Parça |
|---|---|---|
| Fiyat | Daha yüksek | Daha düşük |
| Uyumluluk | Yüksek, üretici standardı | Değişken |
| İkinci el etkisi | Daha olumlu | Daha sınırlı |
Son olarak, eksik ödeme şüphesi varsa servis teklifleri, parça kodları ve eksper raporunu yan yana koyun; farkı kalem kalem tespit edin. Bu sayede itirazınızı somutlaştırırsınız.
İşçilik, Boya ve Mini Onarım Kalemlerinde Kırpma Yapılan Dosyalar
Sigorta dosyalarında eksik ödeme en sık; işçilik saat ücreti, boya sarf malzemeleri ve mini onarım limitlerinde ortaya çıkar. Özellikle servis faturası ile eksper hesaplaması arasında fark oluştuğunda şirketler kalemleri “standart” diyerek aşağı çekmeye çalışır. Ayrıca bazı dosyalarda hasar küçük görünse de toplamda ciddi eksik ödeme doğar.
Kırpma yapılan tipik kalemler:
- İşçilik: Saat ücretini piyasanın altından baz alır, işlem süresini kısaltır.
- Boya: Vernik, astar, maskeleme, zımpara gibi sarf kalemlerini düşer.
- Mini onarım: “Leke boya”, “lokal düzeltme” diyerek kapsamı daraltır.
- Kaporta işlemleri: Düzeltme yerine “basit işlem” sınıflandırması yapar.
Aşağıdaki tablo, aynı hasarda sık görülen yaklaşım farkını özetler:
| Kalem | Servis/Yetkili Yaklaşımı | Eksik ödeme riski olan yaklaşım |
|---|---|---|
| İşçilik süresi | Parça bazlı gerçek süre | Süre kısaltma |
| Boya sarfı | Tüm sarf kalemleri dahil | Sarf kalemi kırpma |
| Mini onarım | Sınırlı işlemler hariç net ayrım | Geniş yorumla kapsam daraltma |
Ne yapmalısınız?
İtiraz yazınızda fatura kalemlerini, servis iş emrini ve eksper raporundaki saat/sarf varsayımlarını yan yana gösterin. Böylece eksik ödeme daha kolay görünür ve düzeltme talebiniz güçlenir.
Pert/Hasar Total Dosyalarında Rayiç Değerin Düşük Belirlenmesi
Pert (hasar total) dosyalarında sigorta şirketleri çoğu zaman rayiç bedeli düşük göstererek eksik ödeme yapmaya çalışır. Çünkü rayiç değer düştükçe, ödenecek tazminat da doğrudan azalır. Bu nedenle, emsal seçimi ve pazarlık payı gibi kalemler kritik hale gelir.
Eksik ödemenin sık görülen nedenleri:
- Düşük emsal ilanlar: Aynı donanım ve kilometrede olmayan araçları emsal yazarlar.
- Kilometre/donanım kırpması: Aracınızın artı özelliklerini hesaba katmazlar.
- Piyasa yerine “hızlı satış” mantığı: Normal piyasa fiyatı yerine daha düşük “elden çıkarma” değerini baz alırlar.
- SBM/hasar kaydı abartısı: Hasar geçmişini orantısız indirime çevirirler.
Aşağıdaki kıyas, eksik ödeme riskini netleştirir:
| Kriter | Adil Rayiç Tespit | Eksik Ödeme Yaklaşımı |
|---|---|---|
| Emsal seçimi | Aynı paket/km/yıl | Daha düşük paket veya yüksek km |
| Fiyat düzeyi | Piyasa ortalaması | Alt band ilanlar |
| İndirimler | Gerekçeli ve ölçülü | Genel, yüksek oranlı kesinti |
Sonuç olarak, pert dosyanızda gelen teklifi emsal ilan dökümü, donanım listesi ve ekspertiz notlarıyla karşılaştırın; tutarsızlık yakalarsanız eksik ödeme ihtimali yükselir.
İkinci El Araç Piyasası Emsalleri ve Eksper Raporu Üzerinden Yapılan Eksiltmeler
Sigorta şirketleri, özellikle pert/onarım tartışması veya değer kaybı dosyalarında ikinci el piyasa emsallerini ve экспер raporunu kullanarak eksik ödeme zemini oluşturabilir. Bununla birlikte, doğru emsal seçimi ve raporun kalem kalem incelenmesiyle bu farkı hızlıca yakalarsınız.
Emsal Seçiminde Sık Yapılan “Kırpma” Hamleleri
- Daha düşük donanım paketi (baz model) emsal gösterme
- Daha yüksek kilometreli araçları emsal alma
- Kazalı/çok el değiştirmiş araçları “piyasa” diye sunma
- Bölgesel fiyat farklarını görmezden gelme
Eksper Raporunda Dikkat Edilecek Noktalar
Ayrıca, raporda şu alanlar eksik ödeme doğurur:
- Rayiç değer hesabında dayanak emsallerin şeffaf yazılmaması
- Değer kaybında hasar bölgesi, parça değişimi, boya etkisinin düşük tutulması
- Onarımda “eşdeğer parça” varsayımıyla bedelin aşağı çekilmesi
| Kalem | Doğru Yaklaşım | Eksiltme Yaklaşımı |
|---|---|---|
| Emsal | Aynı paket, benzer km | Düşük paket, yüksek km |
| Rayiç | Şeffaf emsal listesi | Belirsiz “piyasa” |
| Değer kaybı | Hasar etkisine göre | Standart düşük oran |
Sonuç olarak, emsalleri aynı kriterlerle yeniden karşılaştırdığınızda eksik ödeme genellikle netleşir.
Yaralanmalı Kazalarda Sürekli Sakatlık (Maluliyet) Tazminatı Dosyaları
Yaralanmalı kazalarda maluliyet tazminatı, uzun vadeli kaybı karşıladığı için sigorta şirketleri bu dosyalarda daha sık eksik ödeme stratejilerine yönelir. Bu nedenle, rapor ve hesap kalemlerini baştan dikkatle takip etmelisiniz.
Eksik ödeme genellikle şu noktalarda ortaya çıkar:
- Maluliyet oranının düşük belirlenmesi: Hastane/heyet raporu yerine daha dar kapsamlı değerlendirmelerle oran düşürülür.
- Nedensellik itirazı: “Kaza ile illiyet bağı yok” denilerek bazı bulgular hesap dışı bırakılır.
- Gelir hesabının küçültülmesi: Gerçek kazanç yerine düşük ücret, düzensiz gelir varsayımı veya eksik belge gerekçesi kullanılır.
- İş gücü kaybı süresinin daraltılması: İyileşme süresi kısa tutulur, buna bağlı tutar azalır.
Aşağıdaki tablo tipik yaklaşım farkını gösterir:
| Kalem | Doğru yaklaşıma örnek | Eksik ödeme yaklaşımı |
|---|---|---|
| Maluliyet oranı | Uzman kurul + tüm bulgular | Sınırlı değerlendirme |
| Gelir | Bordro/emsal + yan haklar | Asgari ücret varsayımı |
| İlliyet | Tıbbi kayıtlarla destek | Genel itirazla dışlama |
Son olarak, rapor tarihleri, tetkikler ve çalışma geçmişi net oldukça eksik ödeme ihtimali azalır.
Geçici İş Göremezlik ve Tedavi Gideri Dosyalarında Sık Uygulanan İtirazlar
Yaralanmalı kazalarda sigorta şirketleri, geçici iş göremezlik ve tedavi gideri kalemlerinde sıkça itiraz ederek eksik ödeme zemini oluşturur. Ancak doğru belge ve net hesapla bu itirazların çoğunu hızlıca çürütebilirsiniz.
En yaygın itiraz başlıkları
- “Tedavi SGK kapsamında”: Özel hastane farkı, ilaç/medikal sarf ve rapor ücretleri gibi kalemlerde dar yorum yapar.
- “İlliyet bağı yok”: Şikâyet/kaza günü muayene kaydı yoksa veya epikrizde kaza anlatımı eksikse itiraz eder.
- “Rapor süresi fazla”: İstirahat gün sayısını düşürerek eksik ödeme yapmaya çalışır.
- “Gelir belgesiz”: Bordro, vergi kaydı veya banka hareketi yoksa asgari ücrete indirger.
- “Fatura usulsüz”: Kaşe-imza, tanı kodu, tarih uyumsuzluğu gibi gerekçelerle kesinti uygular.
Hızlı kontrol: Hangi belge neyi güçlendirir?
| İtiraz | Güçlü belge | Sonuç |
|---|---|---|
| İlliyet bağı | Epikriz + acil kayıt + kaza anlatımı | Kesinti riski azalır |
| Rapor süresi | Doktor istirahat raporu + kontrol muayeneleri | Süre korunur |
| Gelir | Bordro/BAĞ-KUR/defter + banka | Hak edilen tutar artar |
Son olarak, dosyada küçük görünen her kesinti toplamda ciddi eksik ödeme yaratır; bu yüzden kalem kalem karşılaştırma yapın.
Eksik Ödemeyi Nasıl Tespit Edersiniz? Belgeler, Hesaplama ve Zaman Aşımı
Eksik ödeme şüphesinde önce dosyayı “belge–hesap–süre” üçlüsüyle kontrol edin. Böylece hem tutarsızlıkları yakalarsınız hem de hak kaybını önlersiniz.
1) Gerekli belgeler (kontrol listesi)
- Kaza tespit tutanağı, fotoğraflar, taraf bilgileri
- Poliçe ve teminat limitleri, kusur oranı/raporu
- Eksper raporu, servis faturası, parça listesi ve işçilik dökümü
- Değer kaybı/mahrumiyet gibi taleplerde emsal ilan çıktıları, kira bedeli veya kullanım kaybı hesapları
- Ödeme yazısı ve hesaplama cetveli (varsa)
2) Hesaplama: Kalem kalem karşılaştırın
Aşağıdaki tablo, eksik ödeme tespitinde pratik bir kontrol sunar:
| Kalem | Beklenen Dayanak | Eksik Ödeme Alarmı |
|---|---|---|
| Onarım bedeli | Fatura + parça/işçilik | Parça türü düşürme, işçilik kırpma |
| Değer kaybı | Hasar, km, emsal piyasa | Eseme alınmayan emsaller |
| Kullanım kaybı | Gün sayısı x makul bedel | Gün sayısını azaltma |
| Limit/indirim | Poliçe şartları | Gerekçesiz kesinti |
3) Zaman aşımı: Takvimi kaçırmayın
Son olarak, başvurunuzu geciktirmeyin; zaman aşımı yaklaşınca sigorta dosyayı kapatma eğilimi gösterebilir. Eksik ödeme tespit edince yazılı itiraz ve ek belgelerle yeniden değerlendirme isteyin.
Hak Arama Yolları: Sigorta Tahkim, Dava ve İcra Süreçlerinde Pratik Adımlar
Sigorta şirketi eksik ödeme yaptıysa, hak arama sürecini planlı yürütmek sonucu hızlandırır. Önce talebinizi netleştirin; sonra uygun yolu seçin.
Pratik adımlar (sırayla):
- Dosyanızı güçlendirin: eksper raporu, servis faturaları, değer kaybı/mahrumiyet hesapları, yazışmalar.
- Yazılı itiraz yapın: Kalem kalem hangi noktada eksik ödeme olduğunu belirtin.
- Alternatif çözüm yolunu seçin: Tahkim mi, dava mı, icra mı?
Aşağıdaki tablo hızlı seçim sağlar:
| Yol | Ne zaman avantajlı? | Artıları | Dikkat |
|---|---|---|---|
| Sigorta Tahkim | Tutar ve deliller nispeten netse | Daha hızlı, daha pratik | Başvuru ve süreç kurallarına sıkı uyun |
| Dava (Asliye Ticaret) | Uyuşmazlık karmaşıksa | Detaylı inceleme, bilirkişi imkânı | Daha uzun sürebilir |
| İcra (ilamsız/ilamlı) | Borç tartışmasızsa veya karar varsa | Tahsilata odaklanır | Şirket itiraz ederse süreç uzar |
İpuçları:
- Talebinizi kalem bazında yazın: işçilik, parça, değer kaybı, kullanım kaybı.
- Hesaplamayı yeniden kontrol edin; küçük hatalar bile eksik ödeme tartışmasını büyütür.
- Süreleri kaçırmayın; zaman aşımı ve başvuru süreleri stratejiyi belirler.
Sıkça Sorulan Sorular
Trafik sigortası şirketleri hangi dosya türlerinde “bilerek” eksik ödeme yapma eğiliminde olur?
Uygulamada en çok tartışma çıkan dosya türleri; değer kaybı, sürekli sakatlık (maluliyet), geçici iş göremezlik, bakıcı gideri ve araç onarım/pert hesaplarıdır. Çünkü bu başlıklarda hesaplamalar teknik rapor, bilirkişi değerlendirmesi ve mevzuat yorumuna dayanır; sigorta şirketi de genellikle “en düşük maliyetli” yorumu tercih eder. Örneğin değer kaybında aracın hasar öncesi piyasa değeri ve onarımın niteliği düşük gösterilebilir; maluliyette oran, yaş, meslek etkisi ve gelir tespiti dar yorumlanabilir. Bu nedenle dosyanın türüne göre eksik ödeme iddiaları daha sık gündeme gelir.
Değer kaybı dosyalarında eksik ödeme hangi yöntemlerle yapılır?
Değer kaybı dosyalarında eksik ödeme genellikle hasarın etkisini küçülten varsayımlarla yapılır. Sigorta şirketi, aracın hasar geçmişini olduğundan ağır kabul edip “zaten değer kaybı vardı” diyebilir, onarımın kapsamını/kalitesini düşük göstererek piyasanın beklediği düşüşü azaltabilir veya aracın gerçek piyasa değerini emsal seçimiyle aşağı çekebilir. Bazı dosyalarda değişen parçalar ile boya/işçilik etkisi gerektiği gibi ayrıştırılmadığı için hesap “genel bir oran” ile geçiştirilir. Sağlıklı sonuç için eksper raporu, servis faturaları, değişen parça listesi ve emsal ilanlar gibi verilerin dosyaya eklenmesi ve hesaplamanın açık formülle yapılması önemlidir.
Sakatlık (maluliyet) tazminatında eksik ödeme en çok hangi noktalardan kaynaklanır?
Sakatlık tazminatında eksik ödeme çoğunlukla maluliyet oranının düşük belirlenmesi, gelir tespitinin gerçeğe uygun yapılmaması ve hesap dönemlerinin hatalı uygulanmasından doğar. Örneğin sürekli iş göremezlik oranı, sağlık raporundaki bulgulara rağmen “daha hafif sekel” kabul edilerek azaltılabilir veya kazanın yarattığı mesleki etkiler (beden gücü gerektiren işlerde) yeterince dikkate alınmayabilir. Gelir kısmında SGK kayıtları dışındaki kazançlar yok sayılabilir, prim/ücret bordrosu eksik yorumlanabilir. Ayrıca faiz başlangıcı, kusur oranı ve teminat limiti uygulaması da toplam tutarı aşağı çekebilir. Bu nedenle tam teşekküllü sağlık raporu, meslek ve gelir belgeleri, kusur tespit evrakları titizlikle incelenmelidir.
Onarım, pert (tam ziya) ve ikame araç giderlerinde sigorta neden eksik ödeme çıkarır?
Onarım ve pert dosyalarında eksik ödeme, parçaların “eşdeğer/yan sanayi” kabul edilmesi, işçilik saatlerinin düşük yazılması, KDV/iskonto tartışmaları ve pert piyasa değeri belirlenirken düşük emsallerin seçilmesi gibi yöntemlerle ortaya çıkar. Pertte aracın hasar öncesi değeri, donanım paketi, kilometre ve bakım geçmişi doğru yansıtılmazsa ödeme ciddi şekilde düşebilir. İkame araç (kiralık araç) giderlerinde ise onarım süresinin gerçekçi olmayan şekilde kısa kabul edilmesi, “makul süre” yorumunun daraltılması veya günlük kira bedelinin piyasanın altında belirlenmesi sık görülür. Bu başlıklarda servis yazışmaları, parça-fatura dökümleri, piyasa emsalleri ve onarım süresi tespitleri eksik ödemeyi ispat açısından kritik rol oynar.
Eksik ödeme şüphesi varsa hangi belgeler toplanmalı ve hangi yollar izlenmeli?
Eksik ödeme şüphesinde ilk adım, sigorta şirketinin ödeme hesap cetvelini ve dayandığı raporları (eksper, sağlık, kusur, değerleme) yazılı olarak istemektir. Ardından kazaya ilişkin tutanak, trafik poliçesi, araç ruhsatı, servis faturaları, fotoğraflar, değişen parça listesi, emsal piyasa ilanları; bedensel zarar varsa epikriz, sağlık raporları, SGK evrakı, gelir/meslek belgeleri ve tedavi gideri makbuzları dosyalanmalıdır. Sonrasında sigortaya itiraz/düzeltme talebi yapılabilir; sonuç alınamazsa Sigorta Tahkim Komisyonu başvurusu veya dava yolu değerlendirilir. Süreçte kusur oranı, zamanaşımı ve teminat limitleri gibi teknik ayrıntılar tazminatı doğrudan etkilediğinden uzman desteği almak çoğu zaman fayda sağlar.
